Türkiye Veri İşleme Üssü TUVIUS’un gerçekleştirdiği araştırma, İstanbul’da yasal olmayan konut kiralamanın büyük bir ekonomi yarattığını ortaya koyuyor. TUVIUS’un araştırmasına göre son üç yıl içinde İstanbul genelinde günlük kiralık olarak 74.820 bağımsız üniteye ulaşıldığı, bu konutların %25’inin tekil ve birbirinden bağımsız arzlar olduğu belirleniyor. İncelemeye konu olan üç yıllık dönemdeki kiralık arzının ise 500 milyon dolar düzeyinde olduğu tespit ediliyor.  

Yıldız Teknik Üniversitesi Teknopark’ta faaliyet  gösteren Türkiye Veri İşleme Üssü TUVIUS, 2014-2016 Ekim ayları arasında İstanbul genelinde gerçekleştirdiği “Yasal Olmayan Konut Kiralama” araştırmasıyla günlük kiraya verilen konutların tamamını ilçe ve lokasyon bazında tespit ederek 500 milyon dolarlık yasa dışı bir ekonomiyi ortaya koyuyor.

TUVIUS bünyesinde faaliyet gösteren ADR Türkiye Gayrimenkul Bilgi Bankası’ndan elde edilen araştırma verilerine göre İstanbul genelinde son üç yıl içinde 1000’in üzerinde günübirlik kiralık arzı veren ilçe sayısının 21 olduğu görülüyor. Listede yer alan ilk 10 ilçeye bakıldığında Kadıköy’de 6.978, Şişli’de 6.920, Beylikdüzü’nde 5.833, Kartal’da 5.114, Fatih’te 4.711, Bakırköy’de 4.043, Ataşehir’de 3.587, Küçükçekmece’de 3.555, Bahçelievler’de 3.180, Pendik’te 3.097 adet günlük kiralık konutun arz edildiği görülüyor.

%58’i 1+1 konutlar

Araştırma döneminde günlük kiralık konut arzının en yüksek artış gösterdiği ilçeler Kadıköy, Kartal, Küçükçekmece, Pendik, Ataşehir, Şişli, Başakşehir, Bahçelievler, Bağcılar ve Fatih olarak sıralanıyor. Günlük kiraya verilen konutların daire tiplerine bakıldığında %58’inin 1+1, %21’inin 1+0, %16’sının 2+1 ve %5’inin 3+1 olduğu belirleniyor. Son üç yıllık günlük kiraya verilen konutların yıllara göre dağılımına bakıldığında ise 2014 yılında 11.163, 2015 yılında 19.693, 2016 yılı Ekim ayına kadar ise 39.189 arz olduğu ortaya çıkıyor. 

Günlük kiralamada artış kontrolsüz şekilde yükseliyor

TUVIUS Genel Müdürü İshak Kurtuluş Altun, günlük kiralamada ortalama fiyatların 138 TL, ortalama konut alanının ise 87 m2 olduğunu ifade ederek, son üç yılın toplamına bakıldığında 1.627.335 m2 konut alanında 38.756 adet odadan bahsetmenin mümkün olduğunu kaydediyor. Ekonomik kaybın devasa boyutlara ulaştığını dile getiren Altun, günlük yasa dışı konut kiralama oranının kontrolsüz şekilde artış gösterdiğine dikkat çekiyor. Altun, herhangi bir belge paylaşımı dahi yapılmadan hızlı bir şekilde temin edilebilen günlük konut sayısının sosyal hayatı ve iç güvenliği de tehdit edecek boyutlara ulaştığına vurgu yapıyor. ADR Türkiye Bilgi Bankası’nın belirlediği rakamların resmi belgeli konaklamanın oda ve yatak sayısı düzeyinde olduğunun altını çizen Altun, turistik bölgelerde ve kongre merkezlerinin çevrelerinde de görülen bu yapılanlamaların turizm sektörüne ciddi zararlar verdiğini ve istihdam kaybına yol açtığını belirtiyor. 

Adresleri belli

Üç yıl boyunca takibi gerçekleştirilen yasa dışı günlük konut kiralama arzının ekonomik hacminin 500 milyon dolar seviyesine ulaştığını söyleyen Altun, bu yeni ve kontrolsüz pazarın ağır vergi kaybına neden olduğunu da vurguluyor. İnceleme dönemi içinde 4947 bağımsız kişi ve kurumu, günlük ya da kısa süreli yasa dışı konut kiralama hizmetleri kapsamında belirlediklerini ifade eden Altun, TUVIUS tarafından oluşturulan gayrimenkul portföylerinde ve değer haritalarında bu kişi ve kurumlara özellikle yer verilmediğini, girdileri envanter ve data olarak güvensiz olarak görüldüğünü belirtiyor. Altun, TUVIUS tarafından lokasyonlarıyla tespit edilen günübirlik kiralık konut arzlarını, bir kilometrekare mahalle ve ilçe ölçeğinde veri setlerine ve haritalara aktardıklarını da ifade ediyor.

Yasal olmayan konut kiralama hizmetinin beş konuda yasalara aykırı davrandıklarını söyleyen Altun, bu aykırılıkların iç güvenlik, komşuluk hukuku, haksız rekabet, belediye mevzuatı ve vergi mevzuatı olduğunu belirtiyor.