MALİYE 2008’de köklü bir değişiklik yaptı. “Artık ‘tüm işyeri kiraları’ ve ‘500 TL üstü konut kiraları’ bankadan veya PTT’den ödenecek” dedi. Banka hesap hareketleri dışında ayrıca; tapu dairelerinden, elektrik ve doğalgaz dağıtım şirketlerinden, su idarelerinden (aboneliklerinden) beyan dışı kalan kira gelirlerinin tespitine yönelik veriler toplandı. Çatkapı denetimler de yapıldı. Maliyeci, kiracıya “ne kadar kira ödüyorsun?” diye sordu. Evsahibinin kira geliri Maliye’de görünmezken (veya düşük görünürken) kiracı “1.000 TL aylık kira ödüyorum” dediğinde, evsahiplerine yüklü cezalar gitti.

İSTİSNAYI KAYBETMEYİN

2008’den sonra Maliye radarını güçlendirdi, kira gelirinden dolayı beyanname veren kişi sayısı önce 1 milyonu, sonra 1.5 milyonu geçti. Kira kaynaklı vergi gelirleri her yıl katlanarak arttı...
2016 beyan dönemi de başladı... 2015’de elde edilen kira gelirleri için, Mart’ın 25’ine kadar gelir vergisi beyannamesi verilebilecek. Konu hassas... Beyannamesini süresinde vermeyip, Maliye’nin tespiti sonrası vergisini ödeyenler, yalnız vergi cezasına muhatap olmuyorlar ayrıca 3.600 TL’lik vergi istisnası avantajını da kaybediyor. 

Üç gün boyunca; kira gelirlerinin vergi hesabını örnekleriyle inceleyeceğiz. Bugün ‘Konut Kira Gelirlerinin’ Beyanı...
Öncelikle; beyanname vermeyecek olan evsahiplerinden başlayalım. 2015’de yıl boyunca 3.600 TL’ye kadar konut kirası elde edenler için beyan da yok, vergi de yok. 3.600 TL’nin üstünde konut kira geliri olanlar beyanname verecek. 
İkinci önemli konu, gider yöntemi... Götürü gider yöntemi mi? Gerçek gider yöntemi mi? Basitçe hesaplama şöyle; yıllık kira gelirinden, istisna ve gerçek/götürü gider düşülüyor, sonra vergi hesaplanıyor. Götürü giderde; (3.600 TL’lik istisna düşülmüş) kira gelirinin yüzde 25’i direkt (belgeye ihtiyaç duymadan) kira gelirinden düşülüp kalan tutarın üzerinden vergi hesaplanıyor. Götürü gider yöntemini seçenler; aşağıdaki tablodan, elde edilen yıllık kira tutarına göre ne kadar vergi ödeyeceğini görebilirler.

Mülk sahiplerinin büyük çoğunluğu hem hesaplaması kolay olduğundan, hem de dönem içindeki gerçek gideri, götürü giderden (gelirin yüzde 25’inden) daha düşük tutarda olduğundan, götürü gideri tercih etmekte. Götürü gider yöntemini seçenler iki yıl bu yöntemden vazgeçemiyorlar onu da belirtelim. 
Ödenecek vergi bir aylık kiraya denk gelmekte.
Tablodan anlaşılacaktır. Aylık kira geliri 900 TL ile 1.500 TL arası olan konutlar için hesaplanan vergi, yaklaşık bir aylık kiraya denk gelmekte. Yani, bu aralıkta kira alanlar için ‘bir yıllık kiranın bir aylığı devlete ödenecek’ diyebiliriz.

GERÇEK GİDER YÖNTEMİ KİMLER İÇİN AVANTAJLI?

Yüzde 25 götürü gidere göre, daha fazla indirilebilir gerçek gideri olan evsahipleri gerçek gider yöntemini seçip daha az vergi ödeyebilirler. Ancak yüzde 25 götürü gider belgesiz olarak hesaplanıyorken, gerçek giderler belgeli olarak vergi hesabında dikkate alınabiliyor. Söz konusu belgeler 2020’nin sonuna kadar saklanarak, olası denetimde de ibraz edilmesi gerekiyor.

‘Gerçek gider’ kabul edilen kalemler

SON beş yılda konut alanlar konut bedelinin yüzde 5’ni gelirinden düşebiliyor. 2011 ve sonrasında konut alanlar (tek bir konutu için) bu hesabı yapabilir. (İşyeri kirasının vergi hesabında, yüzde 5 giderden faydalanılamıyor.) 
Gayrimenkul satın alınırken alınan kredinin faizleri gelirden düşülebilir. 
Kira geliri elde ederken diğer taraftan kendisi de kira da oturanların ödedikleri kira bedelleri de hesaplamada gider (-) olarak dikkate alınabiliyor. 
Gelir Vergisi Kanunu’nun 74.ncü maddesinde sayılan diğer ‘gerçek giderleri’ de şöyle özetleyebiliriz: Amortisman giderleri, kiraya verilen gayrimenkul için ödenen aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri, idare giderleri, sigorta giderleri, sözleşmeye, kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve 
tazminatlar, ödenen vergi, resim, harç ve şerefiyelerle belediyelere ödenen harcamalara katılma payları.